Taal en Maatschappelijke ontwikkeling

Workshops en andere activiteiten

De kunst van Proza

De kunst van Poëzie

De kunst van Vertellen

Onder de Amandelboom

 

Poëzie, een inleiding- artikel 1

Het maken van gedichten behoort waarschijnlijk het grootste taalvermaak. Iedere mens mag zich daarom dichter noemen. Een klein beetje verliefdheid of liefdesverdriet kan al aanleiding zijn om een uitgever te zoeken. Omdat zoveel mensen gedichten schrijven, zal de dichter die wil opvallen uitzonderlijk moeten zijn. Het is niet altijd even makkelijk om poëzie te definiëren. Voor sommige mensen is het hakken (kappen) van een stuk proza, al aanleiding om het product een gedicht te noemen, net als degenen die een streng rijmschema weten vol te houden, hardnekkig weten te beweren, dat ze een gedicht geschreven hebben.

Gelukkig is tegenwoordig de rap als vluchtheuvel voor veel rijmelarij. Een rap moet immers gezegd worden, liefst in een vreemde taal en met veel gedreun en lawaai, waardoor weinigen er iets van begrijpen en uit fatsoen harder klappen.

Om op een goede definitie te komen, is het misschien nuttig een aantal kenmerken van poëzie onder elkaar te zetten:

• korte regels, die niet perse een volledige zin hoeven te vormen; soms bestaat een gedicht uit een aantal regels, die samen een zin vormen.
• het wit tussen de regels heeft een essentieel grafische functie.
• de woorden in een gedicht hebben vaak een betekenis, meerdere bedoelingen en soms uiteenlopende ladingen.
• in een gedicht kan er sprake zijn van vergelijkingen.
• in een gedicht treft men altijd beelden (beeldspraak) en soms metaforen; er ontstaat een nieuwe werkelijkheid.
• verschillende soorten rijm en maat kenmerken een vormvast gedicht.
• ritme is een vast element in de zogenaamde vrije vers.
• een gedicht gaat uit van een persoonlijk motief, dat herkenbaar wordt als te gelden voor anderen; de dichter werkt van het unieke naar het algemene.
• een gedicht kan bestaan uit meerdere lagen, een soort odo effect.
• bij gedichten is er meestal sprake van emoties.
• een gedicht is over het algemeen kort, gemiddeld 39 (vers)regels.
• de regels kunnen soms gegroepeerd zijn tot strofen.
• een gedicht kan zonder hoofdletters en zonder leestekens worden geschreven en toch goed gelezen, omdat het afbreken van de regel een leesaanwijzing kan geven.
• dichterlijke vrijheid bestaat alleen bij de gratie van taalregels; grammatica dus.

In de komende afleveringen zullen we met voorbeelden demonstreren hoe begonnen kan worden met het maken van een gedicht. De belangrijkste handeling bij dat proces, bestaat uit het schrappen, weghalen wat er niet bij hoort, niet noodzakelijk of storend is. Tot dan!

Guillaume Pool


Terug naar De Kunst van Poëzie