Taal en Maatschappelijke ontwikkeling
Workshops en andere activiteiten
Poëzie, een inleiding- artikel 3
Het schrijven van gedichten behoort tot een van de meest populaire vormen van taaltijdverdrijf. Ik praat graag mijn vroegere leraar na, wanneer hij stelt: “Iedereen schrijft, maar geen hond leest poëzie.” Ik ga een stuk verder om te beweren, dat misschien daarom zoveel slechte gedichten geschreven worden. Wij van Bukutori willen met kleine speldenprikjes voor een kentering zorgen, zeker in Suriname.
Wie gedichten wil schrijven, moet ook bereid zijn gedichten te lezen. Ik heb leren lezen uit een gedichtenbundel, in een tijd waarin ik niet eens wist, dat ik een gedicht las. Ik weet ook niet hoe mijn tante aan het boek gekomen was, maar ik moest elke avond naast haar plaatsnemen en de woorden nazeggen. Ik vond het prachtig, genoot van de moedergeur, en ging helemaal op in de aandacht. Ik snapte niet veel van wat ik las, maar genoot van de korte regels en de oppervlakkige uitleg van tante Netje. Mijn liefde voor gedichten moet daaruit zijn voortgekomen. Gedichten bieden een eenvoudig kanaal om tot het binnenste van woorden te dringen, om bij de geur van gecontroleerde emoties te komen. Tot vandaag lees ik veel gedichten. Ik lees altijd luidop, omdat ik ervaren heb, dat gedicht in de klanken al een stuk van het geheim wil prijsgeven. Ik ben benieuwd waarom de schrijver het op die ene manier heeft willen zeggen. Om mezelf een dienst te bewijzen probeer ik het gedicht opnieuw te verdichten, de essentie opnieuw in een poëtische vorm te gieten. Herschrijven als oefening is een legaal gebruik. Beroemde schilderijen worden door leerling gekopieerd om de techniek on de knie te krijgen. Soms gebruik ik mooie, rustige muziek en zet de woorden op de tonen. Ik schep een auditief kunstwerk, om tot inspiratie te komen.
Al gauw laat ik het herschreven gedicht los en begin met mijn eigen inspiratie op te schrijven. Ook al zou ik tot slechts één versregel komen, een begin of een eindregel, dan was het de moeite waard. Het luisteren naar gedichten die door anderen worden voorgelezen kan ook inspirerend werken. Jammer, dat er te vaak te slecht wordt voorgelezen. Sommige dichters zoeken het in het luide, het dreunende. Ik heb niets tegen overdreven voordrachten, als degene die voorleest, tenminste congruent blijft. De woorden moeten de juiste lading krijgen en de dictie moet de betekenis versterken, of duidelijker maken.
Inspirerend is ook het vertalen van gedichten. Pak een bundel van een dichter die je bewondert en probeer dat in een andere taal om te zetten. Er wordt vaak beweerd, dat poëzie niet te vertalen is. Je moet het herhaald doen om diezelfde conclusie te kunnen trekken. De vertaler kan er behoorlijk wijzer van worden.
Lees in de komende tijd een paar gedichten en ga daarna zelf aan het werk.
Ik besluit met een kort spontaan gedicht:Mi oni oni
memre na ten
di mi ben wani kanti
na krabasi nanga parwa oni
na yu bergiomeni ten a ben sa teki
fu leki ala na switi
mi gudu gado godo
Guillaume Pool
Terug naar De Kunst van Poëzie