Taal en Maatschappelijke ontwikkeling
Workshops en andere activiteiten
De vertelkunst - een inleiding, deel 1
Vertelkunst behoort tot een van de hoogtepunten van taal.
Het vermogen om taal te genereren is ontwikkeld met het menselijk brein. Toen het lukte om taal te verklanken, was de vroege mens in staat tot communiceren: het uitwisselen van klanken die een code inhielden. Mensen konden plotseling elkaar begrijpen. De boodschappen werden langer en ingewikkelder. Zo is de orale cultuur ontstaan. De orale of gesproken, cultuur kwam tot ontwikkeling en bleef heel lang de enige manier om kennis en ervaringen door te geven. In sommige gemeenschappen is dat nog steeds het geval. In de orale traditie kwam een verandering toen het eerste schrift werd uitgevonden. Het spijkerschrift van de Soemeriërs werd ontwikkeld door de Assyriers en Babyloniërs. Zij lieten ons ook het oudste opgetekende verhaal na, Het epos van Gilgamesj. Dit was langgeleden in Mesopotamië, het huidige Irak.
De vertelkunst wordt tegenwoordig gebruikt, om te amuseren, om te communiceren, om culturen te verkennen, om bruggen tussen generaties te slaan, om leerprocessen mogelijk te maken en te vergemakkelijken, om op te voeden en om therapeutische processen op gang te zetten. We gaan ervan uit dat de vertelkunst een veredeling van het vertellen inhoudt. Welnu, de moderne vertelkunst kent drie hoofdaspecten: de vertelinstantie (de verteller), het publiek en het verhaal. De vertelling is het proces, waarbij de verteller het verhaal brengt naar het publiek. Ik zal proberen in een serie afleveringen de grondslagen van de vertelkunst hier te behandelen. Het kennen van die grondslagen is niet voldoende om een mens, talentvol of niet, te maken tot een vertelkunstenaar. Iedereen kan een verhaal vertellen, maar niet elke verteller is een vertelkunstenaar. Ter geruststelling ben ik bereid toe te geven, dat iedereen zich kan ontwikkelen tot een top verteller. Daarvoor is nodig, gedrevenheid, vele optredens, veel oefeningen, en het werken met een uiteenlopende keur aan publiek. We gaan er van uit dat het echte vertellen, altijd een improviserende karakter heeft. Vertellen is dus improviseren.
Een vertelkunstenaar zal zich niet gauw binden aan een specialisme. Een moderne vertelkunstenaar is in staat om verhalen van uiteenlopende culturen tot leven te brengen, en wordt daarom de beheerder van het cultuurlandschap genoemd.
Een kleine oefening: pak een sprookjesboek, zoek een verhaal dat je ligt, lees het verhaal een paar keren over en vertel aan gewillige oren, waar het over gaat. Herhaal dit bij verschillende personen, en geniet vooral van de ontdekking dat het steeds makkelijker gaat en dat je verteltaal steeds mooier wordt zonder : en toen, en toen en toen te moeten te gebruiken. Veel plezier en tot de volgende keer, wanneer ik de vertelinstantie behandel.
Guillaume Pool
Terug naar de Kunst van Vertellen