Nederlands moet!
Paramaribo swingt!
Basta!
Nog steeds ervaar ik het als compliment, wanneer landgenoten in mijn geboorteland zeggen, dat ik Nederlands spreek alsof ik Suriname nooit heb verlaten en tientallen jaren onder Hollanders heb verkeerd in Nederland. Als ik vraag met wie zij mij vergeleken, dan blijkt het te zijn met landgenoten die spreken alsof zij een-hete-aardappel-in-de-mond-hebben: hoog Hollands en plat Hollands. Een enkele keer neem ik de moeite uit te leggen, dat sommige Surinamers met zo weinig taalbagage en/of taalbesef naar Nederland zijn gegaan, dat zij eigenlijk niet anders konden, dan het Nederlands opnieuw leren spreken, waarbij autochtonen in hun directe omgeving als voorbeeld dienden. Die directe omgeving was vaak een door de politiek achtergehouden wijk in een grote stad. Iedereen weet dat in dat soort omgeving, de voertaal meestal een eigen ontwikkeling doormaakt, die meestal ‘niet-beschaafd' wordt genoemd. Tegelijk blijf ik mijn landgenoten erop wijzen, dat taalgebruik bedoeld is om ‘zo helder mogelijk met elkaar te communiceren'. Taalgebruik is geen statussymbool. En mijn vraag, of zij hun landgenoten met-hete-aardappel-in-de-mond-verstaan wordt bevestigend beantwoord. Ja, maar zij voelen zich niet echt vertrouwd bij dat soort Surinamers. Waarom? Omdat die niet langer ‘vertrouwd' klinken. Taalgebruik schept nabijheid of afstand. Het Nederlands transformeert ons tot een volk. Het Nederlands is ons emancipatiemiddel bij uitstek. Zijn beleidmakers in onderwijskringen ook tot een dergelijke slotsom gekomen?!
Astrid H. Roemer
Suriname is meer(moeder)talig, multi-etnisch, multicultureel. Wij hebben een geweldige lingua franca ontwikkeld, die voortdurend de communicatie in de publieke ruimte optimaal doet verlopen. Maar op alle overheidsinstellingen en in het onderwijs is deze ‘omgangstaal' van overheidswege verboden: Nederlands is er de officiële voertaal. In onze meest nabije buurlanden spreekt men Frans, Engels en Portugees/Spaans. Om een taal te leren beheersen moet je haar dagelijks horen en kunnen spreken. Genoemde talen zijn actieve talen in Paramaribo en omstreken. Behoorlijk bestuur zou via onderwijsbeleid optimaal gebruik maken van deze gunstige omstandigheid. Drie verplichte talen vanaf de lagere school tot eind voortgezet onderwijs. Het Engels voor mondiale oriëntatie, het Nederlands ter overleving van het Surinaams-Nederlandse erfgoed en minstens 1 moedertaal om niet te vervreemden van eigen etnische achtergrond of om de gelegenheid te krijgen een andere Surinaamse taal te leren. Deze potenties maken Paramaribo tot een wereldstad en Surinamers tot wereldburgers want: hoe meer talen je beheerst hoe meer je instaat bent deel te nemen aan het draaien, bruisen en swingen van planeet aarde.
Astrid H. Roemer
Een vrouw die Nederlands heeft gestudeerd aan het Instituut Opleiding Leraren zei onlangs vrij terloops: ‘Pas toen ik behoorlijk vaardig was in het gebruik van het Nederlands is mijn leven echt begonnen.' Zij bedoelt dat de Surinaamse werkelijkheid voor haar transparant is geworden; dat zij beschikt over de vaardigheid zich zo volledig als zij verkiest uit te drukken. Taalbeheersing betekent toe-eigening van erfgoed en verruiming van het eigen blikveld.
Het onderwijsbeleid zou er meer dan nu op gericht moeten zijn (jonge) Surinamers een meer stabiel taalvermogen te helpen opbouwen. Het Engels, het Nederlands en 1 moedertaal (zelf te kiezen) zouden verplichte vakken moeten zijn in het voortgezet onderwijs op alle niveaus. Het Engels om mondiaal te kunnen communiceren. Het Nederlands om volledig participerend burger vooral in eigen land te kunnen zijn. Een moedertaal om o.a. niet te vervreemden van de eigen etnische achtergrond en/of dieper te kunnen doordringen in de authentieke leefwereld van anderen. Het doel van taalonderwijs: het ontwikkelen van de persoonlijke uitdrukkingsvaardigheid en het begrijpen van taaluitdrukkingen van anderen zowel in geschreven als in gesproken vorm. Een taal beheers je als je haar dagelijks hoort en kunt gebruiken. In Suriname (vooral in Paramaribo) zijn de voorwaarden aanwezig voor het uitvoeren van eigentijds taalonderwijs. Het Engels, het Nederlands en onze moedertaal horen in ons onderwijs gelijkwaardig te worden behandeld!
Astrid H. Roemer
