Taal en Maatschappelijke ontwikkeling
Workshops en andere activiteiten
De kunst van Vertellen
Onder de Amandelboom
Hilde wilde … een ' Suriname leest'
Uit een leesonderzoek door de Taalunie ('Taalpeil') uitgevoerd in Nederland, Vlaanderen en Suriname in oktober 2006 blijkt dat Surinamers gemiddeld het minst lezen. (8.2 boeken per jaar. In Suriname treffen we de grootste groep van mensen aan die zich op jaarbasis beperken tot het lezen van maximaal vier boeken. Zie:http://taalunieversum.org/taalunie). Ik denk dat een aantal factoren hieraan ten grondslag ligt. Iets waar de Taalunie overigens (voorlopig?) in alle talen over zwijgt.
In Suriname werd lezen vroeger gezien als tijdverspilling. Je kon beter het erf gaan harken, of vaat gaan wassen, riep je moeder nijdig wanneer je weggedoken zat in een boek. Nu is het lezen wel meer geaccepteerd, maar vooral als manier om meer te weten te komen.
Dan is er een bijkomend probleem. Je hebt wel tijd, maar hoe kom je aan boeken? De bibliotheken bieden vaak slechts een beperkt, vaak verouderd assortiment aan. Of - dit geldt voornamelijk voor de Surinamica - de boeken mogen niet worden uitgeleend omdat de bibliotheekleden ze niet meer - of onvolledig, meestal zonder laatste en cruciale bladzijden- inleveren.
Boeken kopen een optie? Veel te duur. Als een boek 20 Euro kost, betekent dat met een snelle rekensom al gauw ruim SRD 70. En wie geeft nu zo'n 10 % van het maandsalaris uit aan een (1!) boek?In Amerika hebben ze er iets op gevonden. Om de mensen aan het lezen te krijgen, en ook nog over het boek te laten discussiëren, heeft men de actie 'One city, one book' opgezet. Heel Chicago las 'To kill a Mockinbird' van Harper Lee. Een roman die nog steeds uiterst actueel is en gaat over de verkrachting van een jong meisje. De vermoedelijke dader, een neger, wordt verdedigd door een advocaat, in de verfilming van het boek gespeeld door Gregory Peck. Ik zie hem nog voor me, vandaar dat ik het niet vergeten ben. Uiteindelijk is de neger het slachtoffer van allerlei vooroordelen en is heel iemand anders de dader.
Een razend succes, niet alleen de roman, maar ook de actie eromheen. Vandaar dat het idee overwaaide naar Europa. In Nederland werd het uitgevoerd onder de titel: 'Nederland Leest' en de jury koos het boek 'Dubbelspel' van de Antilliaanse schrijver Frank Martinus Arion uit als eerste boek dat via de vele bibliotheken verspreid zou worden en zodoende een groot bereik zou krijgen, zodat er tot in de kleinste leeskringhoekjes van de provincie over gepraat kon worden.Is Suriname klaar voor een dergelijke actie? Een voorzichtig probeersel van Stichting Boekids Suriname viel in de trens. 'Sonny Boy', de zeer succesvolle roman van Annejet van der Zijl werd uitgegeven als Suriboek (2006). Voor slechts SRD 20. Dat konden in ieder geval de gemiddelde leerkracht en gemotiveerde student wel betalen, met een beetje sparen. Maar de knorrende mokkende Surinaamse goegemeente had een probleem met de keuze. De schrijfster is geen Surinaamse schrijfster. Dus de goedbedoelende Boekids dropen af met de vraag of het zo nog wel moet.
Dus stel ik voor: volgend jaar een 'Suriname leest'. Welke klassieker zullen we kiezen om in grote oplage te drukken, over de scholen te verspreiden met een werkvormenkrantje erbij? Van de waterkant van Albina tot aan de waterkant van Nieuw Nickerie, van Paramaribo tot Paloemeu Over alle kleine lokale districtsleeskringen. Wellicht niet fu soso maar voor een zacht prijsje. Belangrijker: welke uitgever of stichting durft deze uitdaging aan?
Dan heeft de Taalunie volgend jaar in ieder geval een wat positiever uitslag over ons abominabele leesgedrag en kunnen we het minimum opvoeren naar vijf boeken per jaar.
Hilde Neus
