Hilde wilde …een doel
Ruth San A Jong bracht vanuit Nederland een boek mee voor de bibliotheek van Bukutori: Doel: Liefde van de schrijfster Ingrid Baal (Uitgeverij Augustus, 2005). Ze is in 1951 geboren te Leiden en heeft Nederlands en dramaturgie gestudeerd . In 1993 schreef ze reeds een succesvolle roman, De weg van de jonge Wolf.
Na het lezen van deze roman bleef ik verwonderd achter. Het verhaal gaat over Simon Heller, ‘een grote slanke man met een kaarsrechte lichaamshouding'. Deze lichaamsbouw speelt hem in zijn jeugd al parten. Op zijn dertiende wordt hij door zijn moeder (halverwege de jaren zestig) naar een internaat gebracht, naar de heiligenbeelden en paters te oordelen duidelijk Rooms-katholiek. Hij neem dit zijn vader erg kwalijk omdat deze zijn leven dirigeert en noemt deze periode uit zijn leven een schijnwereld. Zijn verblijf op de kostschool wordt en detail beschreven, van zijn relaties met klasgenoten tot en met schoolprestaties. De schrijfster laat door het gehele werk heen zien dat ze erg belezen is en op de hoogte van het culturele veld en de kunstgeschiedenis. Door zijn lichaamshouding zien zijn vrienden hem als een toekomstige balletdanser. Na een gesprek over homofilie speelt hem dit dan ook parten.
Wanneer Heller de kostschoolperiode afsluit gaat hij medicijnen studeren. Maar door zijn geestelijke gesteldheid lukt dit niet erg. Hij komt bij een psychiater terecht die na enkele maanden therapie hem voorhoudt: ‘Het schijnbaar volledig geleefde leven is in werkelijkheid ongerijmd. Er ontbreekt uiteindelijk altijd iets.' Heller doet weinig met deze wijze les. Hij wordt schrijver en trouwt met Bix, die hem uiteindelijk verlaat omdat hij zichzelf maar niet schijnt te kunnen vinden.
Heller is nu bezig aan zijn autobiografie. Hierin probeert hij zichzelf te analyseren, vanwege zijn leeftijd (veertig) word hij ook een beetje hypochondrisch en denkt dat elke zere keel een zware ziekte betekent. Zeker als de oude pestkop van het internaat overlijdt en hij oude vrienden weer ontmoet. Nog steeds spreken ze elkaar aan bij de achternaam. Al met al niet echt een vrolijke situatie. Heller is wel een echte intellectueel. Dit maakt de gedeelten waarin hij zichzelf beschrijft ook niet echt gemakkelijk om te lezen. Dit komt ook door de al eerder genoemde titels van wereldliteratuur en klassieke muziekwerken.
Toch eindigt het boek niet met pessimisme: Heller heeft een afspraak met een vrouw die ‘borsten heeft als de meisjes van Maillol'. Misschien dat mensen uit de Grachtengordel van Amsterdam zich daar iets bij voor kunnen stellen. Ze zullen in ieder geval wel mooi zijn geweest, die borsten. Misschien heeft Heller zijn doel bereikt; namelijk liefde.
Wat was mijn doel ook al weer? O ja!
Toch wel even vertellen aan de lezers dat ik op pagina 56 zowat van mijn stoel viel. Hier schrijft Simon over de notities van zijn vader die in 1946 begonnen: het jaar dat zijn moeder met de boot vanuit Suriname naar Nederland vertrok. Een tiental pagina's later beschrijft Simon zichzelf: ‘Ik, beige, camel, een othelliaanse huidkleur, zei iemand laatst.'
En dat verbaast me dan: in zijn hele kostschool periode is er geen enkel woord, geen enkele pesterij gerelateerd aan zijn huidskleur. En dat lijkt me toch bij uitstek een element wat je lekker kunt uitbuiten op een internaat. Hebben we (van boeken en films zoals Brideshead revisited van Evelyn Waugh)) niet allemaal het beeld voor ons: de klierige jongens en de strenge meester die klaarstaan om met hun ‘rietjes' de stoute pubers op de billen te slaan?.
In zijn latere leven lijkt het alsof Simon zijn wel en wee ook niet relateert aan zijn tint. De psychiater spreekt er niet over, zijn ex-vrouw ook niet. Maar zijn nieuwe vriendin –die met de mooie borsten- schijnt er wel tevreden over te zijn.
Ik dan ook maar, dan heb tevens ik mijn doel bereikt.
Hilde Neus